Sinterklaas

Tot slot in deze decembermaand nog iets over Sinterklaas. Ik kreeg van één van de trouwe kerkbezoekers een artikeltje over Amsterdam en Sinterklaas en had daarop toegezegd iets over Sinterklaas te schrijven. Door de Zwarte Pietendiscussie in de media was de voorpret echter een beetje bedorven en omdat het stukje over Night Fever doorgeschoven moest worden naar december, was er nauwelijks nog plaats voor Sinterklaas. Toen echter in november opeens mijn naamheilige, de H. Mauritius, in de Zwarte Pietendiscussie opdook, besloot ik toch maar iets extra’s te schrijven. De directeur van het Rijksmuseum beweerde namelijk dat op het schilderij uit ongeveer 1520 van Jan Mostaert in dat museum de oudste Zwarte Piet te zien zou zijn. De man op het schilderij draagt immers een hemd, een wambuis en een baret, net als Zwarte Piet moet hij hebben gedacht. Maar op de baret van de man is een pelgrimsteken te zien van de H. Maria. Dat is toch niet echt iets voor de niet al te katholieke Zwarte Piet, zoals wij hem kennen. Het is dan ook niet onze Zwarte Piet, maar mijn naamheilige de H. Mauritius, aanvoerder van het roemruchte Romeinse Thebaanse legioen, die op het portret te zien is. Hij stierf als martelaar in Zwitserland toen hij tijdens de christenvervolging van de 4e eeuw als aanvoerder weigerde om tegen medechristenen te vechten.

Links: het schilderij van Jan Mostaert (ongeveer 1520) uit het Rijksmuseum met daarop de H. Mauritius. Andere soldaten van dit christelijke legioen, die de decimering bij de bevelsweigering van Mauritius wel overleefden, stierven als martelaar dichterbij Nederland, bijvoorbeeld de H. Victor in het Duitse Xanten, in de periode dat het Thebaanse legioen aan de Rijn zou zijn gelegerd.
Rechts: enkele moderne Pieten.

Waarom zou Mostaert deze relatief onbekende heilige hebben geschilderd? Ook daarop is een antwoord. In de tijd dat het portret geschilderd werd, groeide namelijk de belangstelling voor de H. Mauritius. Het was de tijd van het begin van de reformatie, waarin de H. Mauritius, die tegen het bevel van de keizer in geweigerd had om geloofsgenoten met het zwaard te bestrijden, gezien werd als een voorbeeld van verdraagzaamheid.

Misschien kan de H. Mauritius ook in de hedendaagse discussie over Zwarte Piet als voorbeeld van verdraagzaamheid onder christenen gelden. Als ik zou moeten kiezen tussen de aan slavernij herinnerende niet katholieke Zwarte Piet en de katholieke H. Mauritius zou moeten kiezen, dan zou ik het wel weten. Laat dan die Zwarte Piet maar langzaam verdwijnen en lang leve Sintermauritius!

Maurice Essers